Skip to content

Het Breekpunt

‘We buigen als rank riet
We buigen maar we breken niet’

Deze zinnen kwamen afgelopen week bij me terug. Ik schreef ze lang geleden als citaat in mijn geschiedenis scriptie voor de middelbare school. Het zijn zinnen uit een liedje wat gezongen werd in een Japans kamp voor vrouwen en kinderen in de 2e wereld oorlog.

‘We buigen als rank riet
We buigen maar we breken niet’

Het liedje refereerde aan de gruwelheden uit het kamp en specifiek aan de soms eindeloos durende apèls in de brandende zon, waarin vrouwen en kinderen diep moesten buigen. Was het niet diep genoeg dan kreeg je klappen.

‘We buigen als rank riet
We buigen maar we breken niet’

Ieder lijf is flexibel van oorsprong
Ieder lijf kan veel dragen en…
Ieder lijf heeft een breekpunt.

Daar waar er zolang zoveel druk op het lijf heeft gestaan, van opgestapelde onafgemaakte herinneringen zonder ontlading, kan het op een gegeven moment niet anders dan breken, zomaar spontaan en precies op het scharnierpunt. Daar waar de druk het grootst is geweest.

Dit realiseerde ik me bij de herinnering aan die zinnen, die opkwamen naar aanleiding van de gebeurtenissen met mijn moeder de week ervoor en de familieopstelling, waarin ikzelf opnieuw naar dit thema uit onze familiegeschiedenis keek.

3 generaties in de oorlog
Ieder met hun eigen verdriet
Nooit meer werd erover gesproken
Maar vergeten deden ze het niet

Het moederland verlaten
Naar een nieuw begin geleid
Daar waar vader was geboren
Ontworteld voor altijd

Het lijf nog onvolgroeid
Had geen plek voor de zware last
Ervaringen te groot om te bevatten
Zaten voorgoed in het lijf vast

Gedragen in iedere cel van het lichaam
Stapelde de ongeziene pijn zich op
Tot het verdroogde en verkrampte
Op een dag was het simpelweg op

De botten verzwakt
waaruit de bezieling was gevlucht
Konden het niet meer dragen
En braken met een zucht

2 generaties later
Is de oorlog nog voelbaar
79 jaar verstreken
Maar de sporen zijn nog daar

We kunnen kinderen uit een oorlog halen, maar de oorlog haal je niet zomaar uit het kind. En dus leeft de oorlog sluimerend voort wanneer het kind opgroeit en volwassen wordt.

Die opgeslagen slapende herinneringen blijven een voortdurende drukkende belasting voor het lijf en worden daarnaast ook via de cellen doorgegeven aan de generaties die daarop volgen.

Het duurt doorgaans 3 generaties voordat een dergelijk trauma uit de jonge jaren tot rust komt vertelde een therapeut me eens, die gespecialiseerd was in oorlogstrauma.

Het lichaam en zenuwstelsel van de eerste generatie, daar waar de feitelijke gebeurtenissen beleefd worden, is op jonge leeftijd nog niet in staat om het trauma te verwerken. De gebeurtenissen zijn simpelweg te groot voor het zenuwstelsel om te kunnen verteren. Wanneer er daarna ook geen aandacht meer voor is en er niet over wordt gesproken, zoals destijds het geval is geweest, laat het trauma nog diepere sporen achter in het lichaam.
In de tweede generatie uiten deze ‘herinneringen’ zich vaak in fysieke klachten, zoals bijvoorbeeld een schildklieraandoening, wat veel voor blijkt te komen in de 2e generatie. Dit was ook waarvoor ik destijds bij de betreffende therapeut kwam, om te onderzoeken welke gevoelslaag er in die klacht verborgen lag.
Wanneer het trauma zich in de derde generatie laat zien is dit doorgaans meer in psychische en mentale klachten terug te vinden. En zo beweegt het trauma zich als het ware naar de buitenrand, het systeem en het lijf uit.

In het systemisch werk zeggen we: het stopt pas als iemand uit het systeem werkelijk kijkt, daar waar voorgaande generaties niet konden kijken. Dit betekent dat het zomaar veel langer dan 3 generaties kan duren, maar wellicht ook korter. Ik hoop maar dat ik  en ieder wie het betreft voldoende kunnen kijken voor onszelf, onze kinderen en de kinderen van onze kinderen.

In die laatste gedachte is het waarschijnlijk niet toevallig dat ik gister, net nu ik opnieuw via mijn lijf heb gekeken naar de achtergebleven herinneringen uit mijn eigen familiegeschiedenis rondom dit thema, de documentaire ‘als ik mijn ogen sluit’ verschillende malen langs zie komen.

De documentaire is een film over de vrouwen en meisjes die de Japanse kampen overleefden en hoe ze hier later in hun leven mee omgingen. De kampen lieten grote littekens achter en veel van deze littekens zijn nog niet genezen of verdwenen. Het is fijn om te merken dat er meer ruimte en aandacht komt om stem te geven aan deze herinneringen van zovelen. De documentaire is momenteel te zien in verschillende filmhuizen en zal 15 augustus tijdens de herdenking te zien zijn op NPO2.

Warme groet,
Stefanie

Stefanie over het systemisch werk:
“Wat me vanaf het begin heeft geraakt in het opstellingenwerk is de eenvoud en helende werking die ervan uit kan gaan, wanneer we ons kunnen overgeven aan ‘het niet weten’. Mijn werk en specialisme weerspiegelen direct ook de reis die ik zelf ben gegaan en nog ga in het aanwezig zijn met dat wat is.”

Aangesloten bij Bewust Haarlem

 

Back To Top