Skip to content

Hij zette me in de wereld

In het systemisch werk zeggen we wel:
Via onze moeders ontvangen we het leven.
Zij zetten ons Op de wereld.
Vaders zetten ons echter IN de wereld.
Zij maken ons wereldwijs en leiden ons de buitenwereld in.

Terugkijkend naar mijn herinneringen met mijn vader, zie ik eigenlijk precies dat. Hij hielp me mijn plek in de wereld te vinden, vooral door vertrouwen en steun te geven en het me te laten ervaren. En ook toen ik uiteindelijk besloot een andere weg te gaan dan de dromen en ideeën die Hij voor me had bedacht, steunde hij me.

‘Als ik de kans en ruimte had gehad, had ik misschien wel vergelijkbare keuzes gemaakt’ zei hij me een keer en ‘het belangrijkste is dat je gelukkig bent’. Dat gesprek duurde nog geen 5 minuten, want praten over gevoelens dat deden we niet zo, maar die woorden zijn me altijd bijgebleven.

Ze sterkte me om mijn hart te blijven volgen en het op mijn eigen manier te doen in plaats van het tot dan toe gebaande pad te blijven volgen. Dat is iets waarin ik misschien wel op hem lijk. Ook realiseer ik me nu des te meer, dat ik die mogelijkheid heb gekregen mede door zijn harde werken en de basis en steun die hij en ook mijn moeder me hebben meegegeven.

Tegelijkertijd maakte diezelfde woorden me toen en nu nog steeds benieuwd naar de man die mijn vader nog meer, of misschien wel ten diepste was, voorbij dat wat we van hem zagen of hoe we hem hebben ervaren.

Voorbereiden op afscheid

Soms denken we dat als we maar genoeg tijd hebben om afscheid te nemen, om ons voor te bereiden op de dood van die ander, dat er dan geen of minder verdriet is. Maar ondanks al die tijd om afscheid te nemen en het gevoel dat het goed is, komt de dood meestal toch nog onverwacht of sneller dan verwacht. Zijn er vragen die onbeantwoord blijven, knuffels die niet meer zullen zijn en nooit meer ‘he, jij hier…?’ als je binnenkomt.

Gedachten als ‘het is goed zo, hij/zij heeft een mooi leven gehad, het is rond, ik heb er vrede mee’ laten ons denken dat het ook voor onszelf daarmee klaar is. En misschien is dat voor sommige mensen en in bepaalde situaties ook daadwerkelijk zo.
Vaker is het denk ik slechts gedeeltelijk waar en zijn het gedachtes waarmee we het verdriet om het gemis en de leegte, die de dood van de dierbare in ons heeft achtergelaten, proberen te verzachten of weg te maken. Zelfs als de dierbare in het leven om wat voor reden dan ook al niet meer helemaal bereikbaar was.

Als je het hebt over voorbereiden op een afscheid dan heb ik bij mijn vader een lange voorbereidingstijd gehad. Een groot deel van mijn leven heb ik me geprobeerd voor te bereiden op zijn dood. Op mijn 15e zag het er niet zo goed uit en was ik doodsbang dat hij zou gaan. De laatste jaren sloeg die vrees voor zijn sterven steeds meer om in een hoop dat hij zich zou kunnen overgeven aan de dood, toen de kwaliteit van leven steeds slechter voor hem leek te worden.

Nu het werkelijkheid is voelt het onwerkelijk en is het er allemaal. Er is rust dat hij nu rust heeft, en er is zeker ook verdriet en ook meer dan ik verwacht had, om het gemis en om wat was en nooit meer zal zijn. Daarnaast is er ook nog een wat onbestemd gevoel dat zich nog moeilijk in woorden laat uitdrukken.

Natuurlijk is ieders ervaring hierin verschillend en is mijn schrijven hierover op dit moment zeker gekleurd door mijn eigen verse ervaring in het overlijden van mijn vader. Maar ook als ik terugkijk naar eerdere afscheidsmomenten in mijn leven of naar de ervaringen in mijn werk rondom dood en afscheid, zie ik eigenlijk in de meeste situaties dat het er beide is. Het gevoel van vrede en rust, omdat diegene waar zo van gehouden is nu rust en vrede heeft, alsook het verdriet en gemis om het ‘nooit meer…’

Hoe mooi is het dan als we het er ook beide kunnen laten zijn. Als we ons niet hoeven te schamen voor de tranen, of ons groter hoeven te maken, of verstandig en redelijk hoeven te zijn. Dat we ruimte maken voor het verdriet, de boosheid, de stress en vermoeidheid die in het lijf voelbaar is en dat wat zich in de rouw nog meer aandient.

Als alles er mag zijn, ook dat wat moeilijk is om toe te laten, en we de beweging kunnen volgen die diep van binnen voelbaar is, dan kan het leven zoveel vrijer door ons heen blijven stromen. Dan hoeven het verdriet en de pijn zich niet ergens in een donker hoekje van ons leven en lijf te verschuilen en vast te zetten. Want uiteindelijk willen alle tranen gehuild worden, wil elke schreeuw geschreeuwd worden, wil iedere beweging die van binnen voelbaar is afgemaakt worden.

Voorbij de dood

Naast het verdriet om het verlies van mijn vader in zijn aardse vorm, voel ik hem verrassend genoeg meer dan ooit in zijn Zijnskwaliteit achter me. Ook dit is iets wat ik in de opstellingen en sessies systemisch lichaamswerk vaker opgemerkt heb.

Dat voorbij de tranen van het gemis de toegankelijkheid tot de betreffende ouder vaak helderder is. Je zou kunnen zeggen meer van ziel tot ziel, waarbij de soms hardnekkige verhalen en patronen, die zich in het leven steeds weer herhaalde in ieder contact, nu weggevallen zijn met dat de aardse relatie is weggevallen. Het is opvallend dat het daarmee vaak makkelijker is om datgene vrij te geven, wat bij leven zolang voor de ouder gedragen is.

Zo blijven we verbonden in de cirkel van leven en dood, waarbij alles en iedereen zijn eigen plek heeft. En zo blijven onze ouders en voorouders altijd deel uitmaken van ons, van onze kinderen, onze kleinkinderen en alle kinderen die daarna komen.

Samen op reis

We zijn allemaal verbonden en zeker onderwerpen als leven en dood zijn thema’s die ons allen raken en toch spreken we maar weinig over de dood en hoe deze ons raakt in het leven. Dat is ook waarom ik ervoor heb gekozen om mijn persoonlijke ervaringen hier te delen ingebed in het systemisch gedachtegoed, omdat het onderwerp ‘dood’ en ‘rouw’ regelmatig langskomt in mijn praktijk.

Misschien resoneert het ergens bij je of helpt het je op enige wijze. Voel je vrij jouw ervaring hieronder te delen of contact op te nemen. Laten we het ‘gewoon’ maken om hierover te spreken, om de dood deel te maken van ons leven.

Graag ontmoet ik je.

Warme groet,
Stefanie

Stefanie over het systemisch werk:
“Wat me vanaf het begin heeft geraakt in het opstellingenwerk is de eenvoud en helende werking die ervan uit kan gaan, wanneer we ons kunnen overgeven aan ‘het niet weten’. Mijn werk en specialisme weerspiegelen direct ook de reis die ik zelf ben gegaan en nog ga in het aanwezig zijn met dat wat is.”

Aangesloten bij Bewust Haarlem

Back To Top